In het Interreg Vlaanderen-Nederland-project Aquatuur willen de partners de zoetwaterbeschikbaarheid vergroten en een robuust watersysteem creëren. Ze willen dit bereiken met groenblauwe oplossingen. Tegelijkertijd moeten deze natuurlijke oplossingen de nodige functies en diensten bieden.
Het project richt zich op wateropslag, waterzuivering en het verhogen van de herhaalbaarheid van deze oplossingen. Onderzoekers van het lectoraat Water Technology van de HZ richten zich met name op de waterzuivering via zogenoemde constructed wetlands (CW’s).
De HZ, UGent, VITO en de provincie Zeeland demonstreren hoe CW’s oppervlaktewater kunnen zuiveren tot een alternatieve waterbron voor sectoren zoals de landbouw, natuur, drinkwaterproductie en industrie met verschillende kwaliteitseisen in Nederland en Vlaanderen. De CW’s worden gebouwd aan het pompstation van Evides in Assenede in Oost-Vlaanderen en maken gebruik van afstromend polderwater dat anders in zee uitmondt. Uit eerder onderzoek blijkt dat de waterkwaliteit niet voldoet aan verschillende kwaliteitseisen. In dit deelproject willen de onderzoekers de verwijdering van metalen, PAKs, pesticiden, microplastics en PFAS door CW's bestuderen.
Er komt een flexibele proefopstelling waarin wordt gedemonstreerd welk type CW het meest geschikt is en welke ontwerpparameters nodig zijn. De opstelling is ongeveer 120 vierkante meter groot en kan zo’n 20 kubieke meter water per dag behandelen.
Het bestaat uit een bezinkingsbekken met floating wetlands en vijf verschillende soorten CW’s: boven/ondergronds doorstroomd, met/zonder beluchting en biochar, verschillende plantensoorten. De combinatie met andere technologieën, zoals actief kool en UV, worden in het lab getest. De onderzoekers bestuderen de hybride technologie, zuiveringsrendementen en kosten.
Kenniscentra werken grensoverschrijdend
De kennisinstellingen en de provincie Zeeland willen via deze oplossing de zoetwaterbeschikbaarheid verhogen in de Scheldemondregio. Evides steunt de casus door grond beschikbaar te stellen. Zij zijn op zoek naar alternatieve waterbronnen en willen de druk op de huidige drinkwaterbronnen verminderen. De kennisinstellingen zijn verantwoordelijk voor de voorbereiding, realisatie en het monitoren van de CW’s en analyses.
Midterm update
Sinds de start van het project zijn onderzoekers van de HZ bezig met onderzoek naar de repliceerbaarheid van het inzetten van natuurlijke oplossingen. Er zijn interviews afgenomen bij waterbeheerders, provinciale overheden, adviseurs op het gebied van water en landbouw en gemeenten. Daarnaast is een serie workshops georganiseerd om meer inzicht te krijgen in de niet-technische barrières (bijvoorbeeld over wet- en regelgeving en benodigde kennis) voor het implementeren van natuurlijke oplossingen voor een betere waterkwantiteit en -kwaliteit.
Pereboomsgat
In Pereboomsgat-Moerbekepolder, één van de zeven demonstratieregio’s van Aquatuur, zijn stakeholders samengekomen om de mogelijkheden voor gezamenlijke meerwaarde te verkennen. Dit proces is doorlopen om meer inzicht te krijgen in niet-technische barrières die een rol spelen bij het implementeren van natuurlijke oplossingen. Tijdens workshops met provinciale overheden, lokale landbouwers, natuurbeheerders, adviseurs en kennisinstellingen is verkend hoe verschillende belangen – van zoetwaterbeschikbaarheid tot cultuurhistorie – met elkaar zijn verbonden. Uit deze dialoog is een gedeelde ambitie naar voren gekomen: een integrale aanpak waarbij natuur, landbouw en recreatie elkaar versterken.
Proces
Het project kent een zorgvuldig proces om tot breed gedragen oplossingen te komen:
Voorbereiding en verkenning
- Gesprekken met lokale stakeholders (polderbestuur, landbouwers, natuurorganisaties) om behoeften en uitdagingen in kaart te brengen
- Een hydrologische quickscan om de waterbalans en kansen voor buffering te analyseren
Workshops en waardendialoog
- Drie interactieve workshops waarin deelnemers waarden zoals waterveiligheid, landbouwopbrengsten en biodiversiteit prioriteren
- Gezamenlijke analyse van relaties tussen waarden (bijvoorbeeld: hoe beïnvloedt waterpeilbeheer zowel natuur als landbouw?)
Ontwikkeling waardenmodel
- Vertaling van inzichten naar een praktisch model dat beleid en maatregelen kan sturen
- Focus op integrale oplossingen zoals flexibel peilbeheer of natuurvriendelijke oevers, die meerdere doelen dienen
Vervolg: Implementatie en draagvlak
- In 2025 worden de concrete ideeën uit de workshops verder uitgewerkt en gerapporteerd
- Betrokkenheid van alle partijen blijft cruciaal om tot uitvoering te komen
- Er komt een procesanalyse die wordt gedeeld op een evenement rondom waterbeheer over de grens, zodat andere regio’s hiervan kunnen leren.
Meer informatie over het project is te vinden op de website van het project.
