Vroeger was schoolleider een hiërarchische functie waarin vooral individuen werden aangestuurd. In een lerende onderwijsorganisatie staan echter het bevorderen van gespreid leiderschap, een onderzoekscultuur en collectief leren van leraren centraal. De Onderwijsraad (2018) geeft aan dat een kwaliteitsimpuls nodig is voor de rol van schoolleider in Nederland, als we tot deze lerende organisaties willen komen.
Om bij te dragen aan deze kwaliteitsimpuls heeft een aantal hogescholen en universiteiten in Nederland (en Vlaanderen) zijn krachten gebundeld in het Platform Leiderschap in het onderwijs. Patrick van Schaik is de projectleider van dit platform. Vanuit zes doelen wordt bijgedragen aan een brede kennisbasis over leiderschap in het onderwijs, de rol van schoolleiders in een lerende organisatie en de professionele ontwikkeling van (school)leiders in de school.
De eerste drie doelen zijn gericht op de verbinding in het onderzoek van de partners:
- Het verbinden van lectoraatsopdrachten gericht op leiderschap en het opstellen van een gezamenlijke kennis- en onderzoeksagenda op het gebied van leiderschap in het onderwijs.
- Het samen aanvragen en uitvoeren van praktijkgericht onderzoek, gericht op de rol en ontwikkeling van leidinggevenden in het funderend en beroepsonderwijs, samen met praktijkpartners.
- Het gezamenlijk presenteren op congressen en organiseren van bijeenkomsten voor onderzoekers om kennis en ervaringen vanuit lopende en afgeronde onderzoeksprojecten op het gebied van leiderschap in het onderwijs te delen.
De laatste drie doelen zijn gericht op de verbinding onderzoek-praktijk:
- Het organiseren van werkbijeenkomsten met schoolleiders (en staf) om in co-creatie praktische tools te ontwikkelen in het kader van kennisvalorisatie.
- Kennisverspreiding over leiderschap in het onderwijs middels het ontwikkelen en verspreiden van onder andere artikelen en praktische handreikingen, webinars.
- Kennisverspreiding via presentaties en workshops op congressen en netwerken van schoolleiders en bestuurders.
Vertrekpunt voor het werken aan deze doelen is ons model Lerende Organisatie.
De samenwerking tussen de partners binnen het platform is ontstaan vanuit een eerdere ‘bundeling van expertise’ in het open access boek De schoolleider in verandering; Theorie en Praktijk. Verschillende leiderschapspraktijken zijn in deze publicatie uitgewerkt door wetenschappelijke inzichten te koppelen aan praktische handvatten en voorbeelden. De online uitgave is gratis te downloaden via De schoolleider in ontwikkeling : De Leiderschapsagenda.
De te ontwikkelen inzichten, handvatten en tools zijn bedoeld voor zowel schoolleiders zelf als voor hun leidinggevenden (besturen) en voor leiderschapsopleidingen. In juli 2024 is een themanummer van BSM Magazine voor effectief schoolleiderschap volledig verzorgd door een aantal leden van het platform, waarin alle dimensies van het model lerende organisatie worden besproken. Alle artikelen uit het themanummer zijn hier te lezen.
Voor de European Schoolheads Association (ESHA) zijn de artikelen vertaald in een serie praktische ‘two-pagers’ of ‘HEADstarts’. Het is een serie van inmiddels 25 praktische research-informed handreikingen voor schoolleiders. De nummers 12 tot en met 25 zijn geschreven vanuit het platform; de nummers 16 en 25 zijn (mede) geschreven door Patrick van Schaik. De HEADstarts zijn te vinden op de website van de ESHA.
De HEADstarts zullen eind oktober worden gepresenteerd tijdens de tweejaarlijkse conferentie van de ESHA die dit jaar in Rome zal worden gehouden.
Het platform Leiderschap in het onderwijs is mogelijk gemaakt door de Platformregeling van het Regieorgaan SIA. Wil je er meer over weten? Neem dan contact op met Patrick van Schaik: p.w.van.schaik@hz.nl.
