Een laagdrempelig en toegankelijk voorschools aanbod in Zeeuws-Vlaanderen is van groot belang voor de kinderen, ouders en de regio als geheel. Dat zegt directeur-bestuurder Rianne Vons van Kinderopvang Zeeuws-Vlaanderen. Ze baseert zich hiervoor onder meer op een recent onderzoek van het lectoraat Samen Leren en Ontwikkelen van HZ University of Applied Sciences.
Sinds 2025 kunnen alle peuters in Zeeuws-Vlaanderen gratis gebruikmaken van de Voorschool, een vorm van vroegschoolse opvang voor kinderen tussen 2,5 en 4 jaar. De gemeenten Hulst, Sluis en Terneuzen financieren deze opvangvorm, mede omdat veel ouders in de grensstreek kozen voor kinderopvang in België. Veel van die kinderen stroomden door naar het Vlaamse onderwijs waardoor basisscholen in Zeeuws-Vlaanderen hun instroom zagen afnemen. Om het tij te keren experimenteert Zeeuws-Vlaanderen al jaren met gratis varianten. Zo waren er gratis groepen in de grensstreek en werd tussen 2022 en 2024 op drie plekken kosteloze opvang aangeboden.
Meer werken loont
HZ-onderzoeksgroep Samen Leren en Ontwikkelen van lector Patrick van Schaik heeft onderzoek gedaan naar de effecten van het in 2025 genomen besluit van de drie gemeenten. 800 ouders hebben meegedaan. Tijdens het onderzoek is samengewerkt met Kober, een kinderopvangorganisatie in West-Brabant die nog geen gratis opvang heeft, maar wel in kaart wilde brengen hoe ouders tegen gratis opvang aankijken.
Uit het onderzoek in Zeeuws-Vlaanderen blijkt dat 74 procent van de ouders, die klant zijn van Kinderopvang Zeeuws-Vlaanderen, gebruikmaakt van het aanbod. 20 procent van de ouders brengt zijn kinderen sindsdien vaker naar de opvang. Een net zo groot percentage is na het besluit meer gaan werken. Doordat er minder geld naar de opvang gaat, merken ze dat ‘meer werken loont’. De ouders die geen gebruik maken van het aanbod hebben vaak kinderen die jonger zijn dan 2,5 jaar of weten niet dat het gratis is.
Meer kansengelijkheid
De Voorschool heeft ook positieve gevolgen voor de kinderen. Meer dan 70 procent van de ouders merkt dat hun peuters vooruitgaan op het gebied van taal, motoriek, sociale vaardigheden en zelfstandigheid. Het geeft ze ook meer structuur. De ouders zien het als een goede voorbereiding op de basisschool. Het draagt bij aan kansengelijkheid, doordat alle kinderen (ongeacht hun achtergrond of thuissituatie) dezelfde ontwikkelkansen krijgen voordat zij naar de basisschool gaan. “Iedereen kan er gebruik van maken, dus ook mensen die het niet zo breed hebben”, zei een van de respondenten in het onderzoek.
Een aanzienlijk deel van de ouders zegt dat als de proef zou stoppen ze weer minder gaan werken of op zoek gaan naar alternatieven in België. Rianne Vons pleit dan ook om het in stand te houden. “Het draagt bij aan de ontwikkeling van de kinderen, maar ondersteunt ook de instroom in het Nederlandse onderwijs, versterkt de leefbaarheid van onze kernen en draagt bij aan het behoud van de voorzieningen in de regio.”
Het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) heeft Den Haag om tijdelijke ruimte gevraagd voor gemeenten in grensregio’s met België om de ouderbijdrage voor een aantal dagdelen kinderopvang per week te vergoeden. Volgens de bestaande wet mag het officieel niet. In een nieuwe wet die eraan komt, wordt dat waarschijnlijk wel mogelijk. Kinderopvang Zeeuws-Vlaanderen wil de gratis Voorschool in de tussentijd blijven aanbieden. “Hiermee investeren we niet alleen in kinderen, maar ook in de toekomstbestendigheid van onze regio.”