Hoe kunnen we opnieuw leren luisteren naar de zee, het landschap en alles wat leeft?
Naast wetenschappelijke en technologische benaderingen groeit de aandacht voor culturele en artistieke praktijken als mogelijke motoren voor verandering. Kunst kan gevoelens, beelden en verhalen oproepen die mensen anders naar hun omgeving laten kijken.
Publieke debatten over natuur zijn regelmatig gepolariseerd en richten zich vooral op belangen van verschillende groepen, zoals boeren, recreanten of natuurorganisaties. Veel minder aandacht is er voor de vraag hoe natuurverlies ons persoonlijk raakt. Daardoor ontbreekt vaak een directe, ervaringsgerichte verbinding met het landschap en het levende web van relaties waarin wij als mensen participeren.
Het participatieve afstudeer- en ontwerponderzoek Pasje op de Plaats?! vertrekt vanuit deze spanning tussen weten en ervaren. De aanleiding is zowel maatschappelijk als persoonlijk: de ‘gemiddelde’ mens anno 2026 ervaart afstand tot de natuur, terwijl klimaat- en ecologische crises juist vragen om een hernieuwde relatie met onze leefomgeving.
Het onderzoek vindt plaats in natuurgebied Waterdunen, een gebied van nieuwe natuur waar de Noordzee gecontroleerd wordt binnengelaten en weer terugstroomt ten gunste van het ecosysteem. Het gebied is ontstaan vanuit botsende belangen van boeren, bewoners, politiek, recreanten en natuurorganisaties, maar laat tegelijkertijd zien dat verbinding mogelijk is. Deze context vormt een bijzondere gelegenheid om te onderzoeken hoe mensen zich daadwerkelijk kunnen verbinden met natuur, ook wanneer zij aanvankelijk geen sterke interesse in natuur ervaren.
Methoden
Dit project wordt uitgevoerd als participatief afstudeer- en ontwerponderzoek binnen de opleiding Master of Education in Arts aan de HKU Utrecht (Hogeschool voor de Kunsten Utrecht).
In het onderzoek wordt gebruik gemaakt van artistieke en reflectieve onderzoeksmethoden waarin vertragen, observeren, ervaren, reflecteren en verbinden met het landschap centraal staat. De expedities vormen experimentele leer- en onderzoeksomgevingen waarin deelnemers worden uitgenodigd te onderzoeken hoe zij hun relatie met de natuurlijke omgeving kunnen (her)ontdekken.
Resultaat
Het onderzoek resulteert in een kunsteducatief product dat de inzichten uit de verschillende onderzoeksmethoden concreet maakt en bijdraagt aan de doelstelling van het onderzoek, namelijk: Ons opnieuw leren verwonderen en (her)verbinden met de natuur, door mensen te laten ervaren dat ons leven een web is van relaties met andere zichtbare en niet-zichtbare menselijke entiteiten.
Voor vragen of deelname, mail naar Rose Mandungu: pasjeopdeplaats@outlook.com.
