Het lectoraat Excellence and Innovation in Education (LEIE) heeft een nieuwe naam. Vanaf nu gaat de onderzoeksgroep van lector Patrick van Schaik en coördinator Hilde Kooiker door het leven als Samen Leren en Ontwikkelen. “We waren toe aan een nieuwe jas”, zegt Patrick. “De oude naam dekte de lading al een tijdje niet meer.”
Patrick van Schaik is ruim vijf jaar geleden begonnen als lector van het toen al bestaande lectoraat Excellence and Innovation in Education op de HZ. Sindsdien heeft het zich ontwikkeld tot een herkenbare kennis- en onderzoekspartner voor onderwijsvraagstukken in én buiten onze regio. In die ontwikkeling groeide de behoefte aan een naam die beter uitdrukt waar het lectoraat voor staat. “Steeds duidelijker werd dat het in ons werk draait om hoe professionals, organisaties en netwerken samen leren en ontwikkelen en hoe dat bijdraagt aan duurzame onderwijskwaliteit”, vertelt Patrick. "Vanaf het begin paste de oude naam niet. We moesten onze naam ook steeds weer uitleggen. Het Engels zat ons eerder in de weg dan dat het iets toevoegde en het woord excellence roept associaties op die niet aansluiten op onze visie op onderwijsontwikkeling. Het begrip excellence suggereert bijvoorbeeld dat sommige scholen beter zouden zijn dan andere. Wij kijken juist naar hoe scholen, professionals en partners gezamenlijk kunnen werken aan onderwijskwaliteit. We zien dat als een gedeelde verantwoordelijkheid van onderwijsinstellingen, onderzoekers, beleidsmakers en maatschappelijke partners. Zeeland is daarbij onze thuisbasis, maar de vraagstukken waaraan wij werken spelen net zo goed buiten de regio. “
Volgens Hilde Kooiker is de naamsverandering er niet alleen vanwege bezwaren tegen de oude naam. Excellence and Innovation in Education dekte de lading niet meer van de werkzaamheden. Sinds Van Schaik in 2021 is begonnen als lector is er veel veranderd. Van de toenmalige kenniskring is alleen Hilde overgebleven.
Sinds 2025 heeft ze als senior-onderzoeker een coördinerende rol. “We zijn aan de slag gegaan met allerlei projecten. Dat werden er meer en meer. Op een gegeven moment zijn we gaan inventariseren waaraan we werkten en wat daarvan de gemene deler was”, aldus Patrick. “Dan komt er vanzelf een aantal thema’s bovendrijven”, vult Hilde hem aan.
De analyse leidde tot vier samenhangende onderzoeksthema's: onderwijskwaliteit in een lerende organisatie, netwerkleren, onderwijs in een doorgaande lijn en innovatie in het onderwijs. Deze thema’s zijn nu de inhoudelijke basis van het lectoraat.
Een doorontwikkeling
Op basis van de analyse hebben ze een nieuwe visie gemaakt. Daarvoor voerden ze gesprekken met andere onderzoekers, gingen op zoek naar onderlinge verbanden en lieten hun plannen aan collega’s binnen en buiten de HZ lezen. De visie is volgens Patrick niet radicaal anders dan zijn lectorale rede uit 2022. Het is eerder een doorontwikkeling. "De visie is het resultaat van een gezamenlijk proces. We hebben er als team aan gewerkt”, zegt Hilde. “Dat past ook bij ons onderzoek: kennis ontstaat in interactie met anderen."
Het lectoraat werkt nog steeds aan de onderwijskwaliteit, maar doet dat vanuit een bredere visie op samen leren en ontwikkelen. Daarbij is specifieke aandacht voor lerende organisaties, netwerkleren, de sleutelrol van leiderschap, samenwerking tussen onderwijssectoren en de verbinding met maatschappelijke partners. De centrale vraag is hoe een duurzame verbetering van het onderwijs ontstaat wanneer mensen, organisaties en netwerken gezamenlijk leren en ontwikkelen.
Naam raakt de kern
Toen de visie er eenmaal was, begon de zoektocht naar een nieuwe naam. “We hebben er lang over gedaan om iets passends te vinden”, vertelt Hilde. Na een lange reeks afgeschoten ideeën kwam Samen Leren en Ontwikkelen bovendrijven. ""Die naam raakt de kern van wat we doen én onderzoeken”, legt Patrick uit. “We willen begrijpen hoe mensen, organisaties en netwerken samen leren en hoe dat bijdraagt aan duurzame onderwijskwaliteit. Tegelijkertijd zien we dat leren vrijwel altijd gericht is op ontwikkeling: van leerlingen, studenten, professionals en organisaties.”
Ze krijgen wel eens de vraag of leren en ontwikkelen niet hetzelfde is. “Leren is wat je doet, ontwikkelen is wat of wie je daardoor wordt”, aldus Hilde. “Onze naam weerspiegelt dat we ons niet alleen richten op onderwijs, maar ook op bredere ontwikkelvraagstukken rondom jeugd, professionals en lerende organisaties. Daarom vonden we het belangrijk dat beide begrippen in de naam terugkomen.”
Vier thema’s
Zoals gezegd, zijn er vier samenhangende onderzoeksthema’s. Binnen ‘Onderwijskwaliteit in een lerende organisatie’ onderzoekt het lectoraat bijvoorbeeld hoe leiderschap, professionele ruimte en een lerende cultuur bijdragen aan duurzame schoolontwikkeling. Het thema ‘Netwerkleren’ richt zich op samenwerking en kennisdeling in werkplaatsen en regionale netwerken, zoals de Werkplaats Onderwijsonderzoek Lezen in alle vakken. Binnen ‘Onderwijs in een doorgaande lijn’ staat de aansluiting tussen onderwijssectoren centraal, bijvoorbeeld in projecten rond de overgang van primair naar voortgezet onderwijs of de ontwikkeling van 10-14-onderwijs. Het thema ‘Innovatie in het onderwijs’ richt zich op actuele vraagstukken zoals het lerarentekort, nieuwe onderwijsroutes en de verbinding tussen onderwijs, regio en arbeidsmarkt. “Onze projecten verschillen sterk van elkaar”, zegt Patrick. “Maar de rode draad is steeds dezelfde: duurzame verbetering van onderwijs ontstaat wanneer mensen, organisaties en netwerken samen leren en ontwikkelen.”
Een basisprincipe van het lectoraat is dat kennis uit het onderzoek gelijkwaardig is aan kennis uit de praktijk. De resultaten van de onderzoeken kunnen volgens hem dan ook echt op het conto komen van zijn onderzoekers én de mensen in het werkveld. “Daardoor weet men soms niet dat het een project is van ons. Dat vinden we eigenlijk niet zo erg, want het laat zien dat onderzoek en praktijk met elkaar verweven zijn. Tegelijkertijd mogen we best zichtbaar maken wat we samen met partners opbouwen. We kunnen trots zijn op wat we doen.”
In het visiestuk lees je meer over de missie, visie en aanpak van het lectoraat.