Het lectoraat Excellence and Innovation in Education (LEIE) heeft een nieuwe naam. Vanaf nu gaat de onderzoeksgroep van lector Patrick van Schaik en coördinator Hilde Kooiker door het leven als Samen Leren en Ontwikkelen. “We waren toe aan een nieuwe jas”, zegt Patrick. “De oude naam dekte de lading al een tijdje niet meer.”
Patrick van Schaik is ruim vijf jaar geleden begonnen als ‘onderwijslector’ op de HZ. Zijn lectoraat en de naam bestonden destijds al. Hij is nooit laaiend enthousiast geweest over de naam. “Elke keer als ik ergens kwam en mij voorstelde, volgde er nog een uitleg als ik de naam had uitgesproken. Het voelde soms bijna als een excuus”, zegt Patrick. Hij wilde sowieso af van het Engels, niet in de laatste plaats omdat het werkgebied van de onderzoekers vooral Zeeland is. “Het Engels zat ons daarom eerder in de weg dan dat het nut had. Ik was ook niet erg blij met het woord excellence, want dat botst eigenlijk met wat we doen. Neem het voorbeeld dat een school zich excellent noemt, dan impliceert dat dat scholen in de omgeving het minder zouden doen. Wij willen een verbindende rol spelen in het onderwijs in Zeeland en denken dat we een gezamenlijke verantwoordelijkheid daarvoor hebben.”
Thema’s komen bovendrijven
Volgens Hilde Kooiker is de naamsverandering er niet alleen gekomen vanwege de bezwaren tegen de oude naam. Excellence and Innovation in Education dekte al een tijde de lading niet meer van de werkzaamheden. Sinds Van Schaik in 2021 is begonnen als lector is er veel veranderd. “Toen ik startte was ik alleen. Hilde kwam er snel bij. Vervolgens zijn we aan de slag gegaan met allerlei projecten. Dat werden er meer en meer. Op een gegeven moment zijn we gaan inventariseren waaraan we allemaal werkten en wat daarvan de gemene deler was”, aldus Patrick. “Dan komt er vanzelf een aantal thema’s bovendrijven”, vult Hilde hem aan.
Lectorale rede
Ongeveer een jaar geleden besloten ze dat ze die inventarisatie als basis moest dienen voor een nieuwe visie. In dat kader gingen ze bij de andere onderzoekers van het lectoraat te rade, werkten samen aan nieuwe plannen, gingen op zoek naar onderlinge verbanden en lieten hun plannen aan collega’s binnen en buiten de HZ lezen. De visie is volgens Patrick niet radicaal anders dan zijn lectorale rede uit 2021, maar meer ‘een doorontwikkeling’. Het lectoraat werkt nog steeds samen aan de onderwijskwaliteit in de regio en heeft daarbij specifieke aandacht voor een lerende cultuur in (onderwijs)organisaties, de sleutelrol die (school)leiders hierin vervullen en de verbinding met de externe omgeving. “Het grootste verschil is dat de rede echt van mij was, ik begon immers alleen, maar dat deze visie echt van ons als groep is.”
Meerdere lagen
Toen ze de visie eenmaal hadden afgerond, zijn ze gaan nadenken over een nieuwe naam. “We hebben er lang over gedaan om iets passends te vinden”, vertelt Hilde. Na een lange reeks afgeschoten ideeën kwam Patrick met Samen Leren en Ontwikkelen. “Samen leren heeft twee lagen. Enerzijds willen we als onderzoeksagroep inzicht verwerven in het samen leren, in en tussen mensen en in en tussen organisaties. Wij geloven dat wanneer je het samen doet het veel effectiever is dan wanneer je het alleen doet. Samen moeten we werken aan uitmuntend onderwijs in de regio. Dat is de bovenste laag. Samen leren betekent ook dat we ons onderzoek altijd samen vormgeven. We hebben nauwe banden met de praktijk in de regio.”
Leren staat bij professionals altijd in het teken van jezelf ontwikkelen. Het ontwikkelen van organisaties is echter ook belangrijk. “Dat doe je niet door een leuze op een bord te schrijven. Organisaties ontwikkelen zich doordat de mensen die er werken leren en zich ontwikkelen. Als ze dat samen doen werken ze aan hun organisatie en – in ons geval – aan beter onderwijs”, legt Patrick uit. “Mensen hebben ons gevraagd of leren en ontwikkelen niet hetzelfde is. Nee,” zegt Hilde duidelijk, “als we het lectoraat Samen Leren hadden genoemd zou dat te onderwijskundig zijn geweest. Met mensen als Sterre Hoenderop en Marieta Rosendaal in ons team richten we ons echter ook op persoonlijke ontwikkeling en ontwikkeling van de jeugd in de meest brede zin.”
Een beweging in gang zetten
Volgens Hilde is de Werkplaats Onderwijs Onderzoek ‘Lezen in alle vakken’ een mooi voorbeeld van hoe het lectoraat te werk gaat. “Laatst was ik bij een vergelijkbare werkplaats van een universiteit in de Randstad. Daar hadden onderzoekers een aantal tools en handleidingen ontwikkeld voor basisscholen in de omgeving. Dat is mooi en nuttig, maar wij kijken vooral naar wat scholen nodig hebben. Wat willen ze zelf? Waar ligt de behoefte? En hoe kunnen wij een beweging in gang zetten, zodat ze het zelf doen? Ook dan is de kans dat we een aantal tools ontwikkelen, maar die vraag komt dan uit school zelf. Wij werken echt samen met de praktijk.”
Volgens Patrick is een van de basisprincipes van het lectoraat dat kennis uit het onderzoek gelijkwaardig is aan kennis uit de praktijk. De resultaten van de onderzoeken kunnen volgens hem dan ook echt op het conto komen van zijn onderzoekers én de mensen in het werkveld. “Soms weet men niet eens dat het een project is van ons. Af en toe mogen we dat best eens zeggen. We kunnen trots zijn op wat we doen.”
In het visiestuk lees je meer over de missie, visie en aanpak van het lectoraat.